Buurtplatform Céramique-Maastricht

Zodra hij het september van zijn jaren voelt naderen, keert de Maastrichtenaar uit den vreemde terug, leert de ervaring. En Céramique is tegenwoordig de favoriete plek om oud te worden. Zozeer zelfs dat de prestigieuze woonwerkwijk zo nu en dan wel iets heeft van een seniorenresort. Wat nou toekomstig Florida aan de Maas, denk je, als je weer eens een rapport met stadsvisies voor de lange termijn leest. Florida aan de Maas is er allang en het ligt pal onder Wyck.

Jo Coenen had een iets andere droom toen hij Céramique op zijn stedenbouwkundige tekentafel ontwierp. Céramique moest niet alleen een integraal onderdeel van Wyck worden, maar ook aansluiting vinden bij de hele verdere binnenstad. Dus zou er naast luxe appartementen een levendig centrum (Plein 1992) moeten komen, een eigen 'Ramblas' om te flaneren (Avenue Céramique) en een brug om het nieuwe met het oude Maastricht te verbinden (Hoeg Brögk).
Weinigen hadden hoe dan ook durven voorspellen dat op deze plek een wijk met zoveel hoogwaardige architectuur zou verrijzen, een wijk zo anders dan Maastricht sinds jaar en dag gewend was. Neem alleen al Plein 1992: een stedelijke vlakte die van een Rotterdamse wijsheid is. Of het Vodafone-kantoor, waar je dwars doorheen kunt rijden.

Als Sjo Serpenti (61) twintig jaar geleden weer eens voor het raam van zijn werkkamer aan de Hoogbrugstraat stond, keek hij uit over het terrein van de oude Société Céramique - waar bijna niets meer overeind stond. Zodra hij zag dat de ambitieuze plannen van Jo Coenen en toenmalig directeur Stadsontwikkeling Huub Smeets (nu Vesteda) vorm begonnen te krijgen, schreef hij zich in. Sjo Serpenti werd een van de eerste bewoners van Plein 1992. Geboren en getogen in Maastricht, had hij bijna een kwart eeuw in Nuth gewoond. Naar volle tevredenheid, daar niet van, maar zijn oude dag wilde hij toch liever in Maastricht doorbrengen.
"Céramique is ideaal als de kinderen de deur uit zijn", zegt Serpenti. "Een auto heb je niet meer nodig, het station is vlakbij. En wat heeft Wyck zich ontwikkeld! Vroeger liep je hier hooguit doorheen, als je met de trein moest. Nu is er een keur aan winkels, restaurants en speciaalzaakjes."
Serpenti ziet om zich heen veel mensen zoals hij. De cijfers geven hem gelijk. Minstens de helft van de bewoners bestaat uit vijftigplussers. Verder telt de wijk veel jonge, goedopgeleide professionals. Mensen die het zich kunnen veroorloven, want zowel huur- als koopprijzen zijn voor Maastrichtse begrippen niet gering.

Céramique kent overigens relatief veel huurwoningen. Om een indruk te geven: de Toren van Siza is helemaal huur, het complex aan Plein 1992 en de Stoa langs de Maas beide voor de helft. Ook ouderen willen best 'duur' huren, leert de ervaring. Als er maar voldoende voorzieningen zijn om lang zelfstandig te kunnen blijven wonen. Dus kunnen huurders faciliteiten inkopen, variërend van allerhande zorg tot een abonnement op de boodschappendienst.
Ruim tien jaar nadat de eerste appartementen zijn opgeleverd, nadert Céramique langzaam zijn voltooiing. In het gat naast Il Fiore moet nog het een en ander verrijzen en dan is de wijk af. Althans, volgebouwd.

Veel sociale samenhang kent Céramique inmiddels nog niet, al lijkt dat voor menigeen niet zo'n gemis. Het is maar waar je naar verlangt. Op bescheiden niveau is er in trappenhuizen wel degelijk contact. Het gebrek aan sociale samenhang leidt hier nadrukkelijk niet tot de bekende glijdende schaal.
Als men zich op Céramique aan anderen ergert, dan niet zelden aan lui van buiten. Aan lieden die de rust en orde komen verstoren. Borrelende daklozen, doldrieste scooteraars en jongens die rond middernacht op een skateboard de trappen van de Hoeg Brögk af komen klepperen, bijvoorbeeld. Maar spelende kinderen kunnen er ook niet voor iedereen mee door: er kwamen al verzoeken spelen met een bal te verbieden. Geluid, zo moppert men dan, weerkaatst hier nogal goed.

Vooral Plein 1992 trekt nogal wat ongenood volk, menen sommige senioren. Komt door die Aldi op de hoek hè. Goedkoop bier lokt nu eenmaal straffe drinkers, mannen die hun inkopen liefst meteen op een nabijgelegen muurtje achteroverslaan. Serpenti: "Ze doen misschien geen vlieg kwaad, maar de sfeer wordt door sommige bewoners als intimiderend ervaren. Al moet ik zeggen dat de politie veel kordater optreedt dan in de beginjaren."
De geestelijk vader van de wijk had er rekening mee gehouden. Zei Jo Coenen niet al bij oplevering: 'Mijn ontwerp is pas geslaagd als het plein door iedereen wordt gebruikt'? Wie op een zonnige middag op een van de twee terrassen zit, merkt dat er al meer leven in het plein zit dan de eerste jaren. Maar een levendige horeca en dito middenstand is er (nog) niet gekomen, laat staan dat de Avenue Céramique ook maar het begin van een Ramblas-achtige karakter heeft gekregen.

Toch willen sommige klagers de realiteit wel eens uit het oog verliezen. "Wat mensen zich vaak niet realiseren, zeker niet als ze uit een vrijstaand huis met tuin komen, is dat ze hier meer moeten geven en nemen. Dat geldt voor het plein, dat van iedereen is en vlak bij de binnenstad ligt. Maar ook voor het wonen in zo'n complex", zegt stadsdeelleider en Stoa-bewoonster Els Budé. "Als je je begint te ergeren aan het slaan met een deur door medebewoners, dan kun je beter verhuizen, zeg ik vaak." Tolerantie is in het belang van de wijk. Al die hoogopgeleide jonge professionals, waarvoor Céramique mede ontworpen is, voelen zich niet thuis in een benepen omgeving. Een beetje leven hoort er bij. Dus ook dat er in het Charles Eyckpark wel eens mensen liggen te zonnen met een kledingsstuk minder. Vanuit de Stoa langs de Maas wordt daar wel eens geklaagd over wat men omschrijft als 'achterbuurtverschijnselen'. "Ach mevrouw", zegt de stadsdeelleider dan. "Dit groen is ook voor mensen die zelf geen ruim balkon of tuin hebben. U hoeft niet over de rand van uw balkon te kijken, hoor. Blijft u toch gewoon zitten, dan ziet u niets."